Home « Auxlang Articles «
UNITA INTERLINGUISTIC: REALITA O CHIMERE?
UNITA INTERLINGUISTIC: REALITA O CHIMERE?
Nam un del taches de ti revúe es conossentar li letores con li nov projectes de lingues international. E li supra enumeration representa un selection de ili. Quel motive havet lor autores por augmentar li númere del ja existent sistemas mundlingual, por dir nequó del íncontabil projectes queles, durant li ultim e li present secul, morit ancor plu rapidmen quam ili nascet e queles mem plu ne have historic interesse? Vanglorie, por haver su nómine in li historie del mundlingue? Nnocent passa-témpore? O genuin desir contribuer al sercha por li solution definitiv del problema mundlingual? Probabilmen a chascun de ili aplica se li un o altri del posibil motives just mentionat.
Si noi exámina li factes sobrimen noi ariva al conclusion que, quelcunc mey har esset li intentiones, meritosi o ne, de lor autores, null del nov projectes de L.I. successa realmen aportar li minim contribution al solution del problema mundlingual.* Volapük, Esperanto, Occidental, forma li etappes sur li via de un evolution quel on posse considerar hodie quam finit. Li unic efecte de ti proliferation de nov sistemas es augmentar li cáos ja reyent in li movement mundlingual.
Li atentiv letura del supra citat International Language Review substreca eloquentmen ti conclusion.
De un látere li redactor senti se obligat informar li letores pri omni nov projectes de L.I. Ma de altri látere il ne posse celar su inquietitá coram li nociv consequenties de ti sempre crescent, vice diminuent, multiplicitá del sistemas mundlingual, e por conjurar li dangere il lansa un patetic apelle por union a omni interlinguistes. Por ti scope ha mem esset fundat un nov association FIL (Friends of the International Language) sub li egide de A. Alfandari, creator del lingue NEO.
Ne a noi Ile-istes on besona predicar li vertús del union. Contrarimen a altri publicationes, noi ha pri to furnit concret pruvas in nor oficial organ Cosmoglotta. Ma nor propositiones de cooperation ha esset formulat in clar vision de lu efectivmen realisabil e quantcunc modest ili esset in se, ili vell, si acceptat, adminu har productet palpabil resultates a plu o minu long scadentie.
In contrast a to, noi trova in li apelle del FIL ne li minim indication pri li medies queles it proposi aplicar por realisar su ambitiosi programma. Por li moment ti-ci consiste in nequó altri quam in li urgent petida a omni interlinguistes adherer al nov association e in li vag, tre vag espera que, de un o altri maniere, it mey successar.
It es naturalmen tre possibil que li promotores del FIL, in lor ardore realisar un objecte quel noi omnes considera quam altmen desirabil, ne solmen ne atentet li obstacules ideologic, lingue-scientic e financiari queles ili vat haver a afrontar, ma que ili ne mem suspectet lor real existentie. Ante publicar in Cosmoglotta un invitation al letores adherer al nov association, noi dunc considerat quam nor deve demandar quelc precisiones al responsabil functionaries del FIL, posiente les un cert númere de questiones queles noi resuma in infra:
1. Qualmen pensa vu realilsar vor objective pos que li fraction numericmen maxim fort del movement mundlingual, a saver li esperantistes, ha, in maniere ínmiscomprensibil, refusat lor adhesion al programma de unification?
2. Tot abstraente de ti refusa del esperantistes quel sufice por condamnar li tot afere ja in antey a un fiasco ínevitabil, qualmen vu crede posser realisar un sintese vivicapabil inter conceptiones tam diametralmen oposit quam tis queles caracterisa li scole schematic e li scole naturalistic?
3. Li eventual abandon del existent sistemas de mundlingue e lor remplazaament per un nov lingue de cmpromisse va desvalorisar per un sol colpe omni stocks de litteratura in Espo, Ido, Ile, Ila e Neo. Esque alquí va indemnisar li editorias por ti grand perdes o esque on considera quam un cose natural que ili mey payar tis-ci ex lor propri tasca?
4. Por posser submetter li "nov lingue de sintese" al test del practica, it va esser necessi editer nov manuales e lexicos in adminim 4-5 lingues. Qui va funir li enorm capitales necessi por to?
5. Esque it es imaginabil que li representantes del divers movementes mundlilngual va posser interrupter lor activitá professional durant semanes e interprender custosi viages ad extrania por posser reunir se, quam proposit, circum li rond table por fixar li bases del nov lingue?
A ti questiones noi ne ha recivet alquel response del responsabil functionarios de FIL. Noi aconnosse que nor insistentie es tre embarassant, ma on ne solue li problemas per cluder su ocules dur lor existentie.
E it sembla nos que li membres invitat a adherer al FIL have li jure, ante payar li sat alt contribution postulat, reciver un minimum de information pri li labor-programma e pri li gudgete etablisset per li promotores del societé.
It ancor ne es tro tard por satisfar a ti plu quam rasonabil petida. Noi va esser tre felici publicar li response del FIL al supra questiones e noi va tande, in bon conscientie, posser fixar nor position in relation con li perspectives queles aperte un eventual adhesion de nor adherentes al nov association. A.M.